Donald Robertson x Westwing Collection: Premiera już dziś o godz. 16:00!

ogród sensoryczny ze ścieżką z drewnianych okręgów

Kto z nas nie marzy o pięknym ogrodzie? Z rabatami pełnymi kwiatów, rozłożystymi drzewami i krzakami uginającymi się pod ciężarem owoców. Podziwianie roślinności jest bardzo przyjemne, ale jeszcze przyjemniej jest móc ją dotknąć, odetchnąć upojnym zapachem, a nawet posmakować… Ogrody sensoryczne pozwolą Ci odczuwać przyrodę wszystkimi zmysłami.  Zobacz, jak można założyć taki ogród w pobliżu własnego domu.

Co to są ogrody sensoryczne?

Ogród nie musi dostarczać tylko wrażeń wizualnych. Możesz korzystać w pełni ze wszystkich jego zalet pod warunkiem, że odpowiednio go zaaranżujesz. Poczuj zapach ziół i trawy, usłysz szmer wody i śpiew ptaków, pogłaszcz liście (rośliny bardzo to lubią i szybciej rosną), skosztuj jagód z przydomowego krzaczka. Odbieraj to, co wokół Ciebie wszystkimi zmysłami. To właśnie są ogrody sensoryczne – pozwalają czerpać energię z natury jeszcze silniej niż te tradycyjne. Pierwsze powstały w Norymberdze na początku XX wieku.

W Polsce zaczynają dopiero być popularne. Głównie zakładane są z myślą o osobach niepełnosprawnych, z deficytami słuchu czy wzroku, i pełnią rolę terapeutyczną. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, żeby ogród zmysłów zaprojektować wokół własnego domu. Podpowiemy Ci jak to zrobić. Możesz zaaranżować go gdzie chcesz – ogród na dachu, ogród na skarpie… i w jakim chcesz stylu – jeśli podobają Ci bardziej egzotyczne klimaty, np. ogród japoński, albo ogród chiński, nic nie stoi na przeszkodzie, pod warunkiem, że będziesz trzymał się wytyczonych zasad.

Ogrody sensoryczne – zalety

Przebywanie w ogrodzie, w którym możemy dotykać roślin, słuchać, jakie wydają dźwięki, a nawet kosztować ich plonów, dostarcza wielu wrażeń, ale też uspokaja i odpręża. Odczuwanie wszystkimi narządami zmysłów działa niezwykle relaksująco. Jeśli praktykujesz jogę, ćwiczysz sztukę uważności czy medytacji – pomyśl o takim ogrodzie. Ogrody sensoryczne pozwalają obniżyć poziom stresu, wyciszyć się, zwiększyć koncentrację. Przebywanie w nich to również wspaniała lekcja dla dzieciaków, które od najmłodszych lat uczą się rozumieć i szanować przyrodę. Nie bez powodu za granicą zakłada się je prawie przy każdym przedszkolu. U osób niepełnosprawnych działają leczniczo na psychikę.

Czy wiesz. że takie pobudzanie zmysłów poprzez obcowanie z przyrodą ma nawet swoją nazwę? To hortiterapia.

Co składa się na ogród sensoryczny?

W ogrodach sensorycznych ważne są doznania. Dlatego projektując je powinniśmy się skupić na przewodnich elementach, którymi są wrażenia wzrokowe, zapachowe, dotykowe, smakowe. Zobacz, co składa się na odbieranie natury zmysłami.

  1. Na słuch

    Szum traw
    Szmer wody
    Śpiew ptaków
    Szelest liści
    Chrzęst kamyczków pod stopami
    Urządzenia wydające dźwięki

  2. Na smak

    Owoce bylin (poziomka, truskawka), krzewów (borówka amerykańska, malina), drzew (wiśnia, czereśnia, śliwa).
    Zioła (majeranek, oregano, tymianek, mięta, rozmaryn)

  3. Na dotyk

    Struktury użytych materiałów w małej architekturze (drewno, wiklina, trawa morska, kamień)
    Faktura roślin (pokryte włoskami, gładkie, szorstkie, skórzaste)
    Materiały, którymi wyłożone są ścieżki (piasek, żwir, kamyczki, kora)

  4. Na słuch

    Szum traw
    Szmer wody
    Śpiew ptaków
    Szelest liści
    Chrzęst kamyczków pod stopami
    Urządzenia wydające dźwięki

  5. Na węch

    Kwiaty (konwalia, lawenda, lilia, róża)
    Drzewa iglaste (jodła, sosna, świerk)
    Skoszona trawa

  6. Na wzrok

    Zmieniające się wraz z porami roku kolory kwiatostanów i liści
    Kompozycje krajobrazowe
    Barwne zestawienia

Ogród dotyku

Praktycznie wszystkie części rośliny mogą dostarczać wrażeń dotykowych. Każde drzewo ma pień pokryty korą o innej fakturze. Liście różnią się strukturą i kształtem.

  • Bukszpan ma drobne i gładkie listki,
  • szałwia czy czyściec wełnisty pokryte delikatnym włoskiem.
  • Niektóre kwiaty mają ciekawe kwiatostany – np. kiedy dotykasz hortensję, to jakbyś zanurzał dłoń w puszystej chmurce, a niektóre gatunki astrowatych mają koszyczki, które delikatnie kłują lub łaskocza.
  • Zasadź różne rośliny, tak żebyś gładząc je dłonią, czuł ich strukturę.
  • Unikaj gatunków z kolcami lub parzących.
  • Ogrodowe ścieżki wyłóż drobnymi kamyczkami, otoczakami, korą czy szyszkami. Sprawisz wielką frajdę bosym stopom.

Ogród zapachu – 7 pomysłów

  1. Strefa węchu powinna znajdować się w zacisznym i odosobnionym miejscu, na przykład pod murkiem czy przy parkanie. Rośliny, które mają cieplej, intensywniej pachną, a zapach dłużej utrzymuje się w powietrzu.
  2. Wokół altanek czy pergoli możesz zasądzić pachnące pnącza: groszek pachnący, wiciokrzewy.
  3. Rabaty zaaranżuj tak, żebyś mógł je podziwiać z okna lub tarasu. Zasadź na nich goździki, hiacynty, fiołki, maciejkę (ta najpiękniej pachnie wieczorem).
  4. Również drzewa takie jak sosna, świerk czy modrzew wydzielają mocny zapach olejków eterycznych (nie może ich zabraknąć w ogrodzie leśnym).
  5. No i oczywiście nie obędzie się bez ziół – tymianku, mięty, oregano, rozmarynu, szałwii. One wydzielają zapach najmocniej poprzez potarcie listków, ale jeśli stworzysz z nich bogaty zielnik, na pewno wybuchną całym bukietem aromatów.
  6. Pamiętaj, żeby nie gromadzić wszystkich roślin na jednej rabacie, ale na kilku, tak żeby ich zapach rozprzestrzeniał się równo po całym ogrodzie. 
  7. I ważna rzecz: z wyborem roślin jest jak z wyborem perfum – jedni wolą bardziej delikatne, inne intensywniejsze zapachy – warto wypracować kompromis.

Ogród wzroku – neuroestetyka i ogrody sensoryczne

Postrzeganie i odczuwanie świata roślin przy pomocy wzroku wpisuje się w stosunkowo nową dziedzinę nauki, która powstała na bazie współczesnej psychologii, neurobiologii i teorii sztuki. To neuroestetyka, która umożliwia wpływanie na emocje poprzez bodźce wizualne. Krajobraz w ogrodzie zmienia się wraz z porami roku, oferując nam prawdziwą ucztę dla oczu. Możemy podziwiać, jak zmieniają się kolory – najpiękniejsza i najbogatsza paleta maluje się oczywiście latem, jesienią przybiera intensywne czerwienie i złociste brązy, zimą zachwyca białą pierzyną, spod której wystają zimozielone pędy oraz gałęzie drzew i krzewów, a wiosną ukazuje młode, jasnozielone listki.

Podoba Ci się idea ogrodów zmysłów? A może wolisz ogród angielski czy ogród francuski? Pamiętaj, że one też mogą być ogrodami sensorycznymi

Ogród słuchu

Czy wiesz, że każdy ogród ma dyrygenta? Jest nim… wiatr. Choćby najmniejszy podmuch powietrza wprawia w delikatne drżenie liście, kwiaty, trawy… Te ostatnie, zwłaszcza trawy ozdobne, potrafią naprawdę pięknie szumieć, tworząc cała symfonię dźwięków. Ale są też rośliny, które same z sobie potrafią wydawać dźwięki, np. oczar wirginijski – wysoki krzew, który rodzi owoce w postaci zdrewniałych torebek. Te, kiedy dojrzeją, pękają wydając charakterystyczny trzask. Pięknie szeleszczą nasze rodzime brzozy o delikatnych listkach, topole.

Oczywiście w ogrodzie nie tylko rośliny są muzykalne. Jeśli chcesz stworzyć prawdziwą orkiestrę, pomyśl o niewielkiej fontannie, źródełku czy poidełku dla ptaków – przelewająca się woda będzie wydawać kojące dźwięki, które zwłaszcza wieczorem zrekompensują doznania wzrokowe. Powieś w ogrodzie wietrzne dzwonki – najlepiej zrobione z różnych materiałów (metalu, szkła, bambusa), szeleszczące koralikami i piórkami łapacze snów. Ogrody sensoryczne powinny dawać możliwość poznawania także świata zwierząt czy owadów – warto zasadzić rośliny, które będą je przyciągać – ptasie trele czy odgłosy świerszczy, również działają na zmysł słuchu.

Ogród smaku

To oczywiście strefa z roślinami jadalnymi. Warto by była jak najbardziej oddalona od zanieczyszczonej ulicy. Oprócz dobrze znanych krzewów takich jak borówki, maliny, poziomki czy truskawki, nie może zabraknąć drzew owocowych (śliwa, morela, czereśnia, wiśnia). Możesz zaaranżować też niewielki warzywnik (na wzór ogrodu wiejskiego) oraz zasadzić zioła – te wspaniałe przyprawy wzbogacą Twoją kuchnię o egzotyczne smaki. Pięknie będą wyglądały i smakowały kwiaty jadalne jak nagietek, nasturcja, bratek, ogórecznik czy kwiaty cukinii. Nie bój się ich próbować – to oryginalny dodatek do ciast i sałatek.

Jak stworzyć własny ogród sensoryczny w 5 krokach

  1. Założeniem ogrodów sensorycznych jest podział na strefy.  Każda powinna odnosić się do innego zmysłu i być obsadzona roślinami na tyle różnymi, żeby ogród zachęcał do spędzania w nim czasu przez cały rok, nie tylko latem.
  2. Pamiętaj, żeby komponować ze sobą gatunki – jednoroczne z dwuletnimi, mieszać byliny z drzewami i krzewami… Wtedy będą uzupełniać się, jeśli chodzi o okresy kwitnienia.
  3. Przy każdej rabatce zaplanuj miejsce do odpoczynku – to nie musi być komplet mebli, wystarczy niewielka ławeczka czy pieniek, przy których można się zatrzymać, usiąść, żeby móc podziwiać roślinność.
  4. Postaraj się, aby ogród był uporządkowany i bezpieczny zarówno dla ludzi, jak i zwierząt. Zadbaj o to, by nie było w nim roślin, które mogą zranić – trujących i parzących, z cierniami i kolcami.
  5. Szerokie, utwardzone ścieżki, pomogą dotrzeć do każdej strefy, a nawet najmniejszego zakątka.

Inspirują Cię ogrody sensoryczne? Wystarczy trzymać się naszych założeń. Na Westwing znajdziesz więcej podobnych inspiracji. Wystarczy się zarejestrować.