Duża pomarańczowa dynia i obok mała biała w scenerii z suchych traw i liści

Jesień w Polsce to wyjątkowo piękna pora roku, ponieważ obfituje w zapierające dech w piersiach połączenia kolorystyczne oraz w pyszne dary natury! Jesienne owoce i warzywa to prawdziwa uczta dla osób wybierających sezonowe, zdrowe produkty w związku z tym, jesienna dieta musi być bogata w witaminy i antyoksydanty. Dzięki nim zwiększamy swoją odporność i szybciej zwalczamy infekcje. Zatem jaki jest must have naszej jesiennej spiżarni?

Najsmaczniejsze jesienne owoce: zalety i stosowanie

Gdy jesień zaczyna być widoczna nie tylko w kalendarzu ale także za oknem czas zaprosić ją również do swojej kuchni! Niech nie zwiedzie Cię przesilenie jesienne. To wspaniały, barwny i owocny czas i to nie tylko dla jesieniar, czyli prawdziwych miłośniczek tej pory roku! Co prawda, czas pysznych pomidorów, soczystych świeżych malin i chrupiących rzodkiewek powoli dobiega końca. Ale nie martw się, jesień dostarcza całej masy jesiennych przysmaków, które nie tylko sprawdzą się jako jesienne dekoracje ale również pyszności w Twojej spiżarni, pełne witamin i antyoksydantów. Planujesz suszenie grzybów, przetwory z jabłek a może przetwory z dyni? To wspaniały pomysł na spędzenie czasu wspólnie z rodziną.

Jesienne owoce

Które jesienne owoce są najczęściej wybierane i przede wszystkim uwielbiane przez zarówno najmłodszych jak i tych starszych koneserów dobrego smaku?

Śliwki

Śliwka najbardziej znana jest ze swoich właściwości korzystnych dla układu pokarmowego. Przede wszystkim owoce te regulują trawienie, poprawiają apetyt i chronią przed wolnymi rodnikami. Śliwki to doskonałe źródło witamin – A, C, E, B6 oraz K. Są również bogate w polifenole, wapń, potas, fosfor, magnez i żelazo. Śliwki doskonale nadają się do przygotowania przetworów – dżemów, powideł i kompotów. Będą wyśmienicie smakować podane na gorąco z gałką lodów waniliowych przykryte orkiszową kruszonką. Świetnie sprawdzą się również jako nadzienie do klasycznych knedli polanych śmietaną i posypanych cynamonem.

Gruszki

Te soczyste owoce są nie tylko smaczne, ale również bardzo zdrowe: gruszka ma wartości odżywcze, wspiera działanie szarych komórek i tarczycy, zapobiegają rozwojowi nadciśnienia i korzystnie wpływają na pracę serca. Gruszki składają się głównie z wody. Kolejna zaleta gruszki: kalorie, których jest jedynie 57 kcal w 100 g. Dodatkowo zawierają rozpuszczalny błonnik, który pęcznieje w żołądku. Zapewnia on uczucie sytości na długi czas. W kategorii jesienne przepisy gruszka znajdzie naprawdę wiele swoich zastosowań. Począwszy od przetworów kończąc na ciastach, racuchach, musach oraz gruszkach gotowanych w winie podanych z lodami! Pycha!

Jabłka

Znasz powiedzenie: “Jedz jedno jabłko dziennie, a lekarz nie będzie ci potrzebny” – jego twórca miał wiele racji. Jabłka to bez wątpienia najbardziej popularne owoce, szczególnie w Polsce, zawierające całe multum witamin! Zawierają witaminę C, witaminę K, witaminę B2, witaminę B6, witaminę A, witaminę E, witaminę B1, kwas foliowy, kwas pantotenowy, potas, mangan, żelazo, wapń, magnez, fosfor, miedź, polifenole, pektyny. Regularne spożycie jabłek jest powiązane przez naukowców z niższym ryzykiem chorób serca. Antyutleniacze obecne w owocach przeciwdziałają powstawaniu zmian i mutacji w DNA, w efekcie których dojść może do rozwoju nowotworu. Zawarte w jabłkach pektyny, będące rodzajem błonnika, działają jak naturalny prebiotyk. Do kolejnych właściwości jabłek dodać można także łagodzenie objawów zgagi i likwidowania nieświeżego oddechu. Jednym słowem – samo zdrowie! Jabłka to również wspaniała jesienna dekoracja stołu, a jeśli planujesz te jesienne owoce ususzyć, rozwieszone na oknie zawstydzą niejedne jesienne dekoracja okna!

Pigwa

Pigwa inaczej rajskie jabłuszko, łączy to co najlepsze z jabłoni, gruszy i cytryny. W formie surowej pigwa jest twarda i kwaśna. Za to do przetworów owoc ten nadaje się idealnie. Pigwa oprócz cukrów i kwasów organicznych zawiera także garbniki, pektyny i olejek lotny. Ze wszystkich witamin najwięcej zawiera witaminy C (15 mg w 100 g), która wzmacnia układ odpornościowy. Ponadto owoce pigwy zawierają wiele związków mineralnych, takich jak: wapń, potas, żelazo, miedź, magnez i fosfor, które są niezbędne do wzmocnienia naturalnej obrony organizmu. Z owoców pigwy można robić różne przetwory, pigwa to doskonały dodatek do potraw, można też robić z niej nalewki.

Żurawina, głóg, dzika róża i inne jesienne owoce krzewów

Cierniste krzewy w ogrodzie pełnią trzy podstawowe funkcje – dekoracyjną i schronienia oraz stołówki dla pożytecznych ptaków. Są też prawdziwym zbiorem witamin dla człowieka. Głóg to krzew lub niskie drzewo, osiąga wysokość do 6 m w zależności od odmiany. Wszystkie odmiany głogu są cierniste – jednoszyjkowy, dwuszyjkowy i szkarłatny, ale tylko dwie pierwsze mają właściwości lecznicze.

Owoce dzikiej róży są czerwone. Wykorzystuje się je w medycynie naturalnej i kosmetyce, można je też przetwarzać np. na konfitury, herbaty czy wino. Dzięki zawartości witamin i minerałów owoce dzikiej róży pozytywnie wpływają na odporność organizmu i poprawiają stan cery.

Owoce rokitnika zawierają wiele witamin i minerałów, dlatego wyciągi z tej rośliny używane są w medycynie naturalnej i kosmetyce. Można z tych owoców robić przetwory – do tego celu najlepiej zbierać je po pierwszych przymrozkach.

Z kolei żurawina to gatunek o dużym potencjale prozdrowotnym, wykorzystywana zarówno w fitoterapii, jak i w produkcji wzbogacanej żywności funkcjonalnej oraz suplementów diety. Właściwości lecznicze żurawiny wynikają z zawartych w dojrzałych owocach związków chemicznych, do których przede wszystkim należą kwasy organiczne, związki fenolowe i inne. Na szczególną uwagę w kontekście prewencji zdrowia zasługuje tzw. związek laktonowy, ponieważ wykazuje działanie przeciwbakteryjne.

Które warzywa dojrzewają jesienią?

Owoce owocami ale do prawidłowej i zbilansowanej diety, potrzebujemy również warzyw! Sięgając po jesienne, polskie warzywa mamy pewność, że czas ich transportu, magazynowania i dostawy jest krótszy niż w przypadku importowanych produktów. Tym samym ograniczamy ryzyko straty witamin i składników mineralnych, zachowując przy tym wysoką zawartością składników odżywczych.

  • Cukinia – dostępna od września do października. Jest świetnym dodatkiem do wielu dań, np. zup, placków i burgerów warzywnych, a także tych z grilla.
  • Bakłażan – dostępny we wrześniu i październiku, doskonały w postaci grillowanej i w zapiekankach.
  • Buraki – sezon na nie przypada na okres od września do marca. Nadają się do zup, do pieczenia, ale także jako składnik ciast. W lecie możemy cieszyć się pysznymi młodymi listkami tzw. botwinką.
  • Kalarepa – dostępna do listopada, najlepsza na surowo pokrojona na kawałki z dodatkiem humusu lub dipu jogurtowego.
  • Papryka – dostępna do października.
  • Brukselka – pomimo swoich niepozornych rozmiarów jest prawdziwą skarbnicą witamin i składników mineralnych, dlatego szczególnie jesienią, kiedy jest na nią sezon warto włączyć ją do menu.

Pomysły na dania z jesiennych warzyw

Zupa krem z dyni

Składniki:

  • 1 kg dyni
  • Marchew
  • 1 cebula
  • 2 ząbki czosnku
  • 3 szklanki bulionu drobiowego
  • sól
  • pieprz
  • 2 łyżki oliwy z oliwek
  • 4 łyżki śmietany 18%
  1. Dynię obieramy, usuwamy pestki, kroimy na kawałki. Marchew, cebulę i czosnek obieramy i kroimy na mniejsze części.
  2. Wszystkie składniki przekładamy do garnka z grubym dnem, dodajemy oliwę z oliwek i podsmażamy, stale mieszając przez mniej więcej 3 minuty.
  3. Warzywa zalewamy bulionem i gotujemy pod przykryciem około 30 minut aż będą miękkie. Całość rozdrabniamy blenderem, aż zupa nabierze konsystencji kremu. Przyprawiamy solą i pieprzem do smaku.

Cukinia faszerowana mięsem mielonym

Składniki:

  • 3-4 większe cukinie
  • 350 g mięsa mielonego np. wieprzowego lub drobiowego
  • 2 łyżki oleju
  • 1/2 łyżeczki przyprawy do mięsa mielonego
  • Cebula
  • 2 ząbki czosnku
  • 1 marchewka
  • szczypta ostrej papryki
  • 1/2 łyżeczki słodkiej papryki
  • kilka listków kolendry
  • 200 ml passaty pomidorowej
  • 200 g mozzarelli w zalewie
  1. Piekarnik nagrzewamy do 190 stopni. Cukinię myjemy, kroimy wzdłuż na równe połówki i układamy na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Pieczemy przez 5-7 minut, po tym czasie za pomocą łyżeczki wyciągamy ze środka miąższ, zostawiając ok 0,5-1 cm od brzegu.
  2. W międzyczasie na patelnię nalewamy ok 2 łyżki oleju. Na rozgrzany olej wsypać drobno pokrojoną cebulę. Smażymy do jej zeszklenia. Po chwili dodajemy przeciśnięty przez praskę czosnek i zmielone mięso. Posypujemy przyprawą do mięsa mielonego, papryką słodką i ostrą.
  3. Smażymy przez 5 minut. Dodajemy także lekko posiekane listki kolendry bazylii i startą na tarce marchewkę. Pod koniec dodajemy passatę pomidorową i dusimy pod przykryciem przez 7-10 minut (na małym ogniu).
  4. Na lekko przestudzone cukinie nakładamy równomiernie farsz. Wierzch dekorujemy plasterkami mozzarelli. Piec około 15 minut w temp. 190 stopni (np. z termoobiegiem).

Carpaccio z buraka

Składniki:

  • 3 średnie buraki – ok. 400 g
  • garść roszponki lub rukoli
  • garść orzechów włoskich (lub ewentualnie płatków migdałów, ziaren słonecznika, orzeszków piniowych itp.)
  • kawałek parmezanu lub innego ulubionego sera (np. grana padano, koziego, feta)
  • sos winegret
  1. Buraki upiec lub ugotować. Następnie obrać je i pokroić na bardzo cienkie plastry. Pokrojone w plasterki buraki ułożyć na bardzo dużym talerzu lub na 2 średnich.
  2. Roszponkę (lub rukolę) rozłożyć na buraczkach.
  3. Orzechy włoskie wrzucić na rozgrzaną, suchą patelnię i podsmażać je przez parę minut. Następnie ściągnąć je z patelni, ostudzić, a kolejno posiekać na mniejsze kawałki. Oprószyć nimi carpaccio z buraków.
  4. Parmezan zetrzeć na tarce do krojenia w plastry (jeśli użyjecie sera feta lub koziego, to wystarczy go pokruszyć) i również posypać nim carpaccio.

Kiedy siać i sadzić jesienne owoce i warzywa?

Ostatni tydzień czerwca i pierwsze dwa / trzy tygodnie lipca to najlepsza pora na zaplanowanie jesiennego warzywnika. To jak będzie on wyglądał zależy od:

  • tego, kiedy w danym regionie pojawiają się pierwsze przymrozki,
  • oraz tego, ile czasu dana roślina potrzebuje na wzrost i wydanie plonu.

Po letnim przesileniu dni robią się coraz krótsze. Wraz z początkiem sierpnia noce zaczynają być chłodniejsze, a to sprawia, że wracają warunki, które wiele gatunków znosi zdecydowanie lepiej niż upały.

Jednocześnie ziemia jest przyjemnie ciepła, co przy właściwym, regularnym podlewaniu z pewnością zapewni naszym jesiennym warzywom idealne warunki do kiełkowania i wzrostu. Warzywa potrzebują na to średnio ok. 12-14 tygodni.

Jesienne owoce i warzywa to must have zdrowej i zbilansowanej diety w okresie wzmożonych infekcji. W związku z tym dbaj o siebie i sięgaj po sezonowe produkty. Ich przygotowanie wcale nie musi być trudne! A jeśli szukasz dalszych porad i inspiracji – sprawdź co dla Ciebie przygotowaliśmy, rejestrując się na Westwing!