Japońska ceremonia parzenia herbaty

Wszelkiego rodzaju ceremonie, zwyczaje i rytuały mają w Japonii ogromne znaczenie. Nie inaczej jest z chanoyu, czyli z mistyczną sztuką parzenia zielonej herbaty, która staje się dzięki niej nie tylko niezwykle intensywna i wyrazista, ale także relaksująca. Staranne ruchy poświęcone na parzenie herbaty odprężają i pozwalają wyciszyć zarówno ciało, jak i umysł. Jak przygotować najlepszy napar i jak wzbogacić jego smak? Dzisiaj wybieramy się w podróż do Kraju Kwitnącej Wiśni! 

Skąd pochodzi chanoyu? 

Chanoyu, czyli niezwykły rytuał parzenia zielonej herbaty, pochodzi z Japonii. Chociaż ta popularna na całym świecie roślina oryginalnie wywodzi się z Chin, to właśnie Kraina Wschodzącego Słońca doprowadziła sposób jej parzenia do prawdziwej perfekcji. Cha-no-yu, bo tak zwykło się ten obrządek nazywać, jest nie najłatwiejszy do przeprowadzenia, mimo to znajduje sobie coraz to szersze rzesze zwolenników na całym świecie. 

Pierwotnie nazywany był w języku japońskim „chadō” lub „sadō”, co w wolnym tłumaczeniu zamienić możemy na „drogę herbaty”. I chociaż parzenie herbaty faktycznie wymaga przejścia długiej drogi, ale gwarantujemy – na jej końcu czeka napar, którego jeszcze nie próbowaliście. To idealne rozwiązanie na relaksujący napój, który uzupełni Twój ukochany ogród japoński, urządzony oczywiście w myśl zasad feng shui

Japońskie rytuały: znaczenie ceremonii chanoyu 

W szalonym pędzie codziennego życia coraz częściej mamy chęć sięgnięcia ku niespiesznym zdobyczom dawnych wieków. To właśnie dlatego japońskie rytuały stają się tak popularne na Zachodzie. Jednym z nich jest właśnie wyciszający rytuał chanoyu, o którego znaczeniu dość powiedzieć to, że w Kraju Kwitnącej Wiśni często uprawiany jest… w specjalnie do tego przeznaczonym „pawilonie herbacianym”. Często wyposażony jest on w odpowiednie oświetlenie, dekoracje, meble czy rośliny. Wszystko w niezwykle modnym stylu japandi

Innymi japońskimi rytuałami, które szturmem podbijają Zachodnie salony, są z pewnością japońskie uważne zabiegi pielęgnacyjne, w których duży nacisk kładzie się na komfort i odprężenie użytkownika. Na wyróżnienie zasługuje z pewnością również piękna sztuka układania kwiatów zwana ikebana.  

Zwolenników zdrowego żywienia kusi japońska dieta wodna, a amatorów kulinariów miłość do sushi, które jest prawdziwą symfonią smaków. Dodatkowo taką, która powstaje na oczach zamawiającego – warto więc dowiedzieć się jak zrobić sushi w domu, by zaskoczyć gości. Taka nauka przeradzająca się w pasję to doskonały sposób na wypełnienie japońskiej filozofii Ikigai, według której przepisem na szczęśliwe i długie życie jest ciągła nauka i rozwijanie swoich zainteresowań. 

Japońskie parzenie herbaty: poradnik krok po kroku 

Zamarzyła Ci się pyszna, aromatyczna i intensywna zielona herbata zaparzona w myśl wszelkich zasad chanoyu? Nam też! To piękny i relaksujący rytuał, który z powodzeniem przeprowadzić można z rodziną czy znajomymi. Gwarantujemy, że zbliży Was do siebie, tworząc w domu niezwykła, magiczną wręcz atmosferę. Co należy zrobić? 

  1. Przede wszystkim trzeba zgromadzić wszystkie niezbędne elementy. Potrzebna będzie Ci jedwabna chustka, bambusowa łyżeczka, porcelanowa miseczka (jeśli się stłucze – nic straconego: w myśl sztuki kintsugi po ponowny zlepieniu za pomocą złota zyska nowy, szlachetniejszy charakter), susz herbaty matcha, chochlę i specjalny pędzel do stworzenia delikatnej pianki. Można również zaopatrzyć się w przekąski. 

  2. Parzenie herbaty powinno rozpocząć się od powolnego spaceru po ogrodzie w towarzystwie gospodarza. Pozwoli on wyciszyć umysł, odciąć się od zgiełku ulicy i przygotować na ceremonię. Goście czystą wodą obmywają twarz i ręce, symbolicznie oczyszczając zarówno ciało, jak i duszę. 

  3. Goście wraz z gospodarzem wchodzą do specjalnie przygotowanego pomieszczenia. Następnie przygotowuje on napar. Wsypuje susz do czarki, zalewa go gorącą wodą i za pomocą specjalnego pędzla rozrabia sproszkowaną herbatę w wodzie. To dzięki miotełce powstaje ta charakterystyczna piana i gęsta konsystencja. 

  4. Jeśli wolisz bardziej klarowny napój, tak przygotowaną herbatę można przelać przez sitko. Następnie w tej samej misce gospodarz podaje napar do wypicia pierwszemu z gości, który obraca ją dwa razy zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara i wypija jej zawartość. Następnie wyciera ją jedwabną chustką, obraca z powrotem i oddaje gospodarzowi. Ten przygotowuje napar dla kolejnego z gości.  

  5. Pamiętaj, że proces ten robi największe wrażenie, gdy odbywa się w ciszy. Ta pozwala na kontemplację i uspokojenie. Po wypiciu herbaty jest czas na przekąski i miłe, zrelaksowane rozmowy. 

Ceremonia picia herbaty 

Sztuka chanoyu nie zawsze jest tak rygorystycznie przestrzegana – często z uwagi na brak odpowiedniej przestrzeni czy czasu. Zawsze jednak parzenie herbaty jest swojego rodzaju ceremonią. Nie jest to kubek na szybko zaparzonego naparu z torebki pity w pośpiechu przy śniadaniu, tylko osobny, oczyszczający rytuał. To pomysł, który warto zaimplementować również w swoim życiu – wygospodarować dziesięć minut każdego dnia na uważną herbatę. Na moment tylko dla siebie, w którym pozostać można w ciszy ze swoimi myślami, zrelaksować się i przygotować na trudy nadchodzącego dnia. To spokój, na który wszyscy zasługujemy. 

Rodzaje japońskiej herbaty 

Chociaż herbata matcha jest najczęściej kojarzona z japońską herbatą (jej kolor przecież nieodłącznie związany jest z niezwykle modnym stylem wabi sabi), to Kraj Kwitnącej Wiśni znany jest również z wielu innych rodzajów herbaty. Jakie są najbardziej popularne? 

  • Sencha –  to druga w kolejności najpopularniejsza japońska herbata, wytwarzana z liści o średniej jakości, przeznaczona do picia codziennie. Czemu? Dzięki delikatnemu smakowi i zdrowotnym właściwościom. Nadaje się do spożywania po posiłku – dobrze wpływa na trawienie. 
  • Bancha – dzięki późnym zbiorom, grube liście herbaty bancha zawierają niewielką ilość kofeiny. Znakomicie orzeźwia i wygląda niemalże jak domowy kompot – wszystko dzięki swojej żółtej barwie. Jest świetnym źródłem żelaza i wapnia. 
  • Konacha – to herbata do koneserów o niezwykle mocnym smaku. 
  • Fukamushicha – ciekawy smak tej herbaty spowodowany jest długim paleniem liści. Dzięki temu udaje się osiągnąć tę charakterystyczną, karmelową słodycz i niemal szmaragdową barwę. 
  • Kokeicha – lubisz delikatne smaki? Do tej odmiany herbaty dodaje się sproszkowany ryż. Dzięki temu jest niezwykle lekka, pijalna i pozbawiona goryczy. Idealnie smakuje schłodzona! 

Korzyści zdrowotne parzenia herbaty 

Parzenie herbaty to proces popularny na całym świecie – nie tylko w Japonii, ale również w Europie, Ameryce czy Australii. To zioło, które znane jest ludzkości od dalekiej Starożytności! Nie ma się co dziwić – herbata jest nie tylko pyszna, ale także wykazuje rozmaite działania prozdrowotne. Jakie są korzyści wynikające z jej picia? 

Przede wszystkim, w herbacie, szczególnie zielonej, znajdziemy szereg korzystnie wpływających na organizm substancji. To między innymi zasługa obecnych w niej polifenoli czy katechin o silnym działaniu antyoksydacyjnymi, czyli neutralizującym szkodliwe działanie wolnych rodników. Zawiera też szereg witamin – między innymi te z grup A, B, C i E. Jest znakomitym źródłem potasu, wapnia, cynku, miedzi, fluoru czy manganu. Można tak wymieniać bez końca, ale jedno jest pewne – zielona herbata dobrze wpływa nie tylko na odporność, ale także sprawność umysłową

Nie bez znaczenia są również te działania herbaty, które wspomagają utratę wagi. Wszystko dzięki zawartych w nich substancjach, które redukują uczucie głodu i przyspieszają przemianę materii. Niektóre badania dowodzą, że regularne spożywanie zielonej herbaty może skutecznie chronić przed demencją czy chorobą Alzheimera

To nie wszystko! Wyciszający kubek ulubionej ziołowej herbaty pomoże również lepiej spać i przezwyciężyć stres. Uważaj jednak – zielona herbata przez zawartości kofeiny ma wręcz pobudzające działanie, niekorzystne może więc okazać się spożywanie jej bezpośrednio przed snem. Czas spędzony w jej towarzystwie z pewnością pomoże jednak się wyciszyć i przygotować duchowo do nadchodzących wyzwań. 

Parzenie zielonej herbaty: zalety matcha  

Do picia herbaty matcha nie zawsze należy przeprowadzić skomplikowany rytuał chanoyu. Niekiedy wystarczy ulubiona miseczka, gorąca woda, proszek matcha i pędzel. Bo jego wymieszaniu uda Ci się stworzyć pyszny napar, który znakomicie smakuje zarówno na ciepło, jak i na zimno. Czym różni się od zwyczajnej zielonej herbaty, którą parzy się z liści? 

Przede wszystkim herbata matcha jest znacznie bardziej wyrazista i bardziej pobudzająca. Czemu tak się dzieje? W łyżeczce proszku zawarte są przecież całe liście herbaty, których podczas klasycznego parzenia zużywamy znacznie mniej. Jakie są pozostałe jej korzyści? 

  • Działa bardzo pobudzająco. W jednej filiżance matchy zawartych jest około 8 razy więcej kofeiny, niż w analogicznej szklance zielonej herbaty. Uwaga jednak, by nie spożywać jej zbyt dużo – warto pomyśleć o niej jak o niewielkim espresso. 
  • Posiada więcej przeciwutleniaczy niż klasyczna, zielona herbata. Dzięki temu lepiej chroni organizm przed szkodliwymi związkami! 
  • Jej trawiasty smak doskonale łączy się z mlekiem czy śmietanką. Świetnie sprawdza się z ciastami, lodami czy jako baza do stworzenia uroczego i modnego matcha latte. Wygląda obłędnie! 

Parzenie herbaty – jak przygotować idealną herbatę w domu 

Ceremonia ceremonią, ale codzienne napary przygotowane w domu również mogą być przepyszne – wystarczy wybrać odpowiednie liście i trzymać się kilku zasad, by całkowicie odmienić swój pogląd na parzenie herbaty. Uwaga – po spróbowaniu idealnej herbaty nie będziesz chciał już nigdy wrócić do poprzedniego sposobu jej przygotowywania!  

  1. Wybierz odpowiednie liście i naczynie – niezależnie czy większe, mniejsze, posiekane czy płaskie – wszystkie liście herbaty powinny mieć w naczyniu tyle miejsca, by mogły swobodnie się rozwinąć. Jeśli będą miały go zbyt mało, tak jak dzieje się to na przykład w zaparzaczach, aromat okaże się mało zachęcający. Warto również zainwestować w liście wysokiej jakości, dzięki czemu odbiór herbaty zmieni się diametralnie. 
  2. Zmierz ilość suszu – generalna zasada brzmi, że na jedną filiżankę powinno przypadać około 2-2,5 grama wysuszonej herbaty. 
  3. Zadbaj o temperaturę wody – jeśli woda będzie zbyt gorąca, sparzysz liście i zatrzymasz w nich tak pożądany aromat. Użycie zbyt zimnej sprawi, że napar okaże się zbyt słaby. Każdy gatunek ma idealną temperaturę parzenia – upewnij się, że dobierasz ją starannie do posiadanych liści. 
  4. Daj herbacie czas – parzenie herbaty to również sztuka cierpliwości. Wszyscy chcielibyśmy od razu zanurzyć się w pysznym napoju, ale niekiedy warto dać jej trochę czasu i pozwolić liściom na spokojne uwolnienie zniewalającego aromatu. Nie przesadź jednak – jeśli przekroczysz wymaganą przez dany gatunek długość, do wody zacznie uwalniać się gorzki smak. Zazwyczaj herbatę powinno parzyć się nie dłużej niż 3 minuty. 

Parzenie herbaty nie ma już przed Tobą tajemnic – zarówno zachowując wszelkie procedury ceremoniału chanoyu, jak i przygotowując codzienny napar w domowym zaciszu. Szukasz dalszych poradników i inspiracji? Koniecznie zarejestruj się na Westwing. Dzięki temu nie ominą Cię nasze codzienne artykuły, najlepsze oferty i pomysły dla pięknego domu. My idziemy wstawiać wrzątek na herbatę!