Ptak siedzący na gałęzi i dokarmiany zimą

Latem łatwiej je usłyszeć niż zobaczyć. Schowane w koronach drzew rzadko wychylają główki. Za to zimą, kiedy opadną liście możemy nie tylko podziwiać ich trele, ale także barwne piórka. Jeśli przyszykujesz dla nich na mroźne dni karmnik będą chętnie do niego przylatywać a Ty będziesz mógł obserwować ich zwyczaje z zacisza własnego domu. Zobacz kiedy i co podawać skrzydlatym przyjaciołom, żeby dokarmianie ptaków zimą było dla nich bezpieczne.  

Które ptaki zostają u nas na zimę? 

Kiedy trawę pokrywa warstwa śnieżnego puchu a owady i robaki chowają się pod warstwą twardego lodu, ptakom zaczyna brakować pożywienia. Te, które nie radzą sobie w zimowych warunkach odlatują w cieplejsze miejsca, ale są i takie, którym zima nie straszna. Czy oby na pewno? Gatunki, które potrafią żywić się ziarnami, albo decydują się przejść na roślinną dietę pozostają w Polsce na chłodniejsze dni, żeby cieszyć nas swoim świergotem. Zobacz, które to są, żebyś mógł wesprzeć je pożywieniem. Bez niego mogą sobie nie poradzić. 

  • Do ptaków śpiewających należą towarzyskie i urocze wróble, które za kilka ziaren słonecznika odwdzięczą się pięknym ćwierkaniem. Podobne do nich mazurki, żeby zostać z nami na zimę rezygnują z owadów przechodząc na ziarna – nie zapomnij im sypnąć garstkę.
  • Ziarna, ale i owoce lubią trznadle, które w przeciwieństwie do wróbli i mazurków, częściej można spotkać na wsi.
  • Szczygły nie pogardzą ostropestem dosypanym do ziaren.
  • Nasionami uschniętych bylin odżywają się zięby – nie usuwajmy ich na zimę z ogrodu.
  • Nie odlatują także sroki żartobliwie nazywane „złodziejkami” – żywią się padliną i ślimakami.
  • Do karmników najczęściej przylatują urocze sikorki, rudziki i kowaliki, a jeśli będziesz miał odrobinę szczęścia może zawita również gil.
  • W lesie spotkasz dzięcioła – latem trudniej go dostrzec za to słychać jego stukanie – kosa (zamieszkuje też ogrody), i wszystkożerne sójki.
  • Aż z mroźnej północy przylatują do nas na zimę jemiołuszki, żeby się… ogrzać.
  • Na otwartych przestrzeniach – polach, łąkach – zamieszkują bażanty i kuropatwy.
  • Zimuje u nas także część ptaków wodnych – łabędzie, kaczki krzyżówki, kormorany, czaple siwe, wąsatki, zimorodki, kokoszki wodne i gągoły.
  • No i oczywiście te najczęściej spotykane w parkach czy na ulicach miast – gołębie, kawki i gawrony.  

Czy należy dokarmiać ptaki zimą? 

Chociaż powinny radzić sobie same w naturze, to jednak z nastaniem zimy nie jest im łatwo. Duża warstwa śniegu, zwłaszcza skutego lodem, utrudnia ptakom odnalezienie pokarmu. Wiele osobników, zwłaszcza tych słabszych, przemarza i ginie z głodu. Dokarmianie ptaków zimą Tobie sprawi przyjemność, a im ułatwi przetrwać tę trudną porę roku. Z pewnością odwdzięczą Ci się za pomoc wiosną i latem.  

Dokarmianie ptaków zimą – korzyści dla ogrodnika 

Dokarmianie ptaków zimą ma same zalety, nie tylko dla tych pięknych stworzonek, ale i dla Ciebie. Jeśli posadzisz w ogrodzie rodzime krzewy (koralowy jarząb pospolity, dereń, dziką różę, czarny bez, głóg, tarninę, jarzębinę) ptaki będą mieć stały dostęp do pożywienia, a Ty barwny, zadbany ogród. Ptaki to także nasi sprzymierzeńcy w walce ze szkodnikami, które niszczą ogrodowe rośliny. Zamiast stosować chemiczne opryski zaproś ptaki do swojego ogrodu. Jeśli będziesz regularnie je dokarmiał staną się stałymi gośćmi nie tylko zimą, ale i latem. Czy wiesz, że sikorka bogatka może zjeść w ciągu dnia tyle owadów i pędraków ile sama waży, a w okresie lęgowym czyli od maja do lipca nawet dwa razy tyle zanosi do gniazda? Zamontuj na drzewach domki dla ptaków – schronią się w nich przed chłodem. Jeśli zadbasz o nie zimą, z pewnością one zadbają latem o Twój ogród.  

Jak się przygotować do dokarmiania ptaków zimą? 

Przede wszystkim poznaj gatunki ptaków, które u nas zimują, tak żebyś umiał je rozpoznawać. Te, które przedstawiają ilustrowane grafiki na ścianę czy tapety zimowe na telefon, nie zawsze mają związek z rzeczywistością. Miej pod ręką atlas ptaków, a na pewno nie pomylisz rudzika z sójką. To ważne bo każdy ptaszek ma trochę inne upodobania żywieniowe. Zaopatrz się wcześniej w gotowe mieszanki ziaren no i oczywiście karmnik. Przemyśl dobrze, w którym miejscu go powiesisz kiedy nadejdą pierwsze mrozy.  

Karmnik – jaki wybrać i gdzie go powiesić? 

Wybór gotowych karmników jest bardzo duży. Możemy wybrać taki, który będzie pasował do stylu domu czy ogrodu. Nad wyborem warto dobrze się zastanowić. Przede wszystkim musi on być dostosowany do wielkości ptaków. Zaobserwuj jakie gatunki najczęściej odwiedzają Twój balkon czy ogród. W przypadku bardzo małych ptaszków sprawdzą się karmniki-kule przypominające gniazdko. Są estetyczne, minimalistyczne, świetnie wyglądają na nowoczesnym balkonie. Dla większych ptaków sprawdzi się bardziej tradycyjne rozwiązanie typu drewniany domek – możesz zrobić go sam.

Bez względu na to co wybierzesz każdy karmnik powinien być osłonięty przed wiatrem, deszczem i śniegiem  – pamiętaj, że daszek musi być dłuższy od podstawy – oraz tak skonstruowany, żeby spłoszone ptaki mogły w każdej chwili bezpiecznie odlecieć. Karmnik powinien być także wyposażony w wysuwaną tackę, z której łatwo usunąć zanieczyszczenia oraz wykonany z bezpiecznego materiału, tak żeby nie spowodował zranienia. Powieś go w bezpiecznym miejscu, na odpowiedniej wysokości chroniącej go przed dostaniem się do niego kotów czy innych gryzoni. I zamocuj tak, żeby nie spadł. Najpraktyczniejszy jest karmnik z zasobnikiem. Nawet jeśli na dworze jest plucha, ziarna pozostają zawsze suche. Wypełniony, przez wiele dni dostarcza pożywienia ptakom, a Ty nie musisz często go uzupełnić. Karmnik z zasobnikiem nie zanieczyszcza się też tak jak klasyczny, minimalizując zagrożenie chorobami. 

Kiedy zacząć dokarmianie ptaków zimą? 

Podczas bezśnieżnej zimy ptaki powinny radzić sobie same. Dokarmianie ptaków zimą zacznij wraz z pierwszymi opadami śniegu lub pojawieniem się dużego mrozu. Wygrzebywanie spod zamarzniętej warstwy śniegu owadów i robaczków jest wtedy niemożliwe. Zwykle dokarmianie rozpoczyna się w grudniu, a kończy w raz z nadejściem wiosny czyli w okolicy marca – kwietnia. Pamiętaj – jeśli rozpocząłeś dokarmianie ptaków zimą nie przerywaj – rób to regularnie. Przyzwyczajone ptaki będą zlatywać do karmników przemierzając czasem daleką drogę i tracąc przy tym sporo energii. Jeśli zastaną pusty karmnik i nie będą mogły zdobyć pożywienia mogą nie mieć już siły na powrót.  

Czym karmić? Rodzaje pokarmu dla różnych ptaków 

  • Dużym gatunkom wodnym takim jak łabędzie czy kaczki podawaj pokarm na trawniku, na brzegu rzeki czy stawu. W żadnym razie nie wrzucaj jedzenia do wody – namoknięte pęcznieje w żołądkach powodując poważne schorzenia.
  • Rozsypuj pokrojone i ugotowane bez soli warzywa (marchew, ziemniaki, buraki, kapustę) lub ziarna zbóż (słonecznik, proso, ugotowaną kaszę, ziarna dyni, kukurydzę, płatki owsiane). 
  • Nieduże ptaszki takie jak wróble, jemiołuszki, rudziki – nakarm sypiąc drobne ziarenka zbóż (słonecznik, proso, czarnuszkę), płatki owsiane lub ryżowe.
  • Sikorki uwielbiają słoninę – powieś im pociętą w niewielkie paski w karmniku (pamiętaj, że nie może wisieć dłużej niż 2 tygodnie) lub kup gotowe kule tłuszczowo-nasienne.
  • Odpowiednie dla ptaków są także orzechy włoskie, ziemne czy laskowe (nie solone!) oraz suszone, ale niekandyzowane owoce. 
  • Kosy kwiczoły, wróble, dzwońce, trznadle i dzięcioły chętnie zjedzą surową, ale niesoloną słoninę, łuskane orzechy, ziarna słonecznika, mrożone porzeczki, aronie, owoce dzikiego bzu, płatki owsiane czy proso.
  • Dobrym pomysłem jest zatopienie ziaren w niesolonym smalcu lub słoninie czy kupno gotowych kul tzw. pyz tłuszczowych. Składają się z gotowych mieszanek ziaren i są wygodne – taką kulę w siateczce wieszasz na gałązce i gotowe.  

Dokarmianie ptaków zimą owocami z ogrodu 

O dokarmianiu skrzydlatych przyjaciół warto pomyśleć już na etapie projektowania ogrodu i sadzenia roślin. Te, które pozostawiają na zimę jadalne owoce będą dla nich wspaniałym źródłem pożywienia. Jakie to rośliny? Z drzew odpowiednie będą: jarzębina, leszczyna, buk, głóg, oliwnik, a z krzewów – cis, jałowiec, berberys, ognik, dereń, czarny bez czy kalina. Sadząc te rośliny zapewnisz ptakom stały dostęp do pokarmu, a sobie widok na ogród pełen bajecznych kolorów. Jeśli pomiędzy roślinnością posadzisz kwiaty zimowe i zadbasz o dekoracje zimowe – przestrzeń wokół domu będzie atrakcyjnym miejscem do odpoczynku na świeżym powietrzu a dla najmłodszych miejscem do zabawy na śniegu

Jak dokarmiać ptaki, by im nie zaszkodzić – porady 

Większość z nas, w dobrej wierze, rozsypuje ptakom pokruszony chleb, często już nieświeży. Tymczasem pieczywo, które zawiera dużo soli, jest dla nich bardzo szkodliwe. Podobnie jak zawierające cukier ciastka czy herbatniki. Ptaki, żeby przetrwać zimę potrzebują wysokoenergetycznej karmy bogatej w oleiste ziarna. Jeśli decydujesz się na dokarmianie ptaków zimą rób to mądrze.

Wybierz bezpieczne, osłonięte miejsce, z dala od biegających psów i hałasujących dzieci – ptaki kiedy się przyzwyczają będą przychodzić w to miejsce, dlatego zastanów się czy będziesz mógł zapewnić im przez całą zimę świeże jedzenie. Małe okazy ptaszków będą wybierały ptasią stołówkę na Twoim parapecie czy balkonie jeśli powiesisz tam na zimę karmnik. Miejsce powinno się znajdować z dala od legowiska psa lub kota – ptaki widząc zwierzęta mogą obawiać się zbliżyć. Pamiętaj, żeby obok stało zawsze poidełko ze świeżą wodą. No i regularnie oczyszczaj karmnik z ptasich zanieczyszczeń – nikt przecież nie lubi jeść tam gdzie jest brudno. 

Czy inne dzikie zwierzęta można też dokarmiać zimą? 

Nie tylko ptaki mają utrudniony dostęp do pokarmu zimą. Również inne zwierzęta chętnie skorzystają z Twojej pomocy. Borsuki, jeże, świstaki czy niedźwiedzie gromadzą na zimę zapasy sadła i z nadejściem pierwszych przymrozków szykują się do snu. Ale pozostałe gatunki takie jak sarny czy łosie, szukają pod śniegiem tego co pozostawiła im natura jesienią i nie zawsze mogą znaleźć. Dlatego w lasach na zimę zakładane są specjalne paśniki a nadleśnictwo dba o to by były pełne. Jeśli jednak zwierzyny jest dużo pokarmu może nie starczyć dla wszystkich. Zwróć uwagę czy w pobliżu Twojego domu nie głodują leśne zwierzęta. Pożywienie możesz wysypywać w jednym miejscu, z dala od uczęszczanych ścieżek – biegające psy czy przedszkolaki śpiewające piosenki o zimie, mogą skutecznie odstraszyć zwierzęta.

Zanim zaczniesz dokarmianie dowiedz się czym to robić – tak zwane resztki ze stołu mogą przynieść więcej szkód niż pożytku. Sarny, łosie i jelenie najchętniej jedzą dobrej jakości siano, karmę zieloną, liście jeżyny. Energii dodadzą im pocięte gałązki drzew z liśćmi, które mogą przeżuwać – zebrane latem i dobrze wysuszone warto wymieszać z sianem. Nadaje się do tego większość drzew i krzewów liściastych z wyjątkiem kruszyny, bzu czarnego i niektórych odmian wierzb. Pokarm dla zwierząt leśnych powinien być jak najbardziej zbliżony do tego, które w normalnych warunkach mogą same znaleźć, ale jeśli od czasu do czasu wysypiesz im na śnieg buraki, kukurydzę czy marchew – będą Ci za to bardzo wdzięczne.  

Kiedy zaczniesz dokarmianie ptaków zimą zobaczysz ile przyniesie Zaangażuj dzieciaki – sprawi im to wiele frajdy i przy okazji nauczy empatii do zwierząt. Na Westwing znajdziecie wiele modeli karmników – z drewna, metalu czy rattanu. Rejestracja zajmie Ci tylko kilka chwil.