Uprawa warzyw na balkonie

Za co kochamy wiosnę? Oczywiście za słoneczną aurę, ale też za bogactwo plonów, które nam oferuje. Świeże, ekologiczne warzywa samodzielnie wyhodowane, to nie tylko powód do dumy, ale i ogromna satysfakcja. No dobrze, ale nie każdy może cieszyć się własnym ogrodem czy kawałkiem działki. To prawda, ale prawie każdy ma przecież… balkon. Na pewno co roku sadzisz na nim kwiaty i zioła, dlaczego nie spróbować z warzywami. Moda na urban agriculture trwa! Wystaw kilka skrzynek i uprawiaj warzywa na balkonie. To takie proste!

Jakie warzywa wybrać na balkon?

Warzywa i zioła w doniczkach

Z pewnością te, które nie wymagają dużej ilości miejsca. Gatunki osiągające w gruncie spore rozmiary jak np. dynia czy kapusta, albo te, które mają rozbudowany system korzeniowy, nie przyjmą się w donicy czy niewielkiej skrzynce. Tak więc wybieraj drobne, które z powodzeniem poradzą sobie na balkonie. Na szczęście większość z nich jest również niekłopotliwa w uprawie – wystarczy poświęcić im trochę czasu, żeby wyhodować piękne okazy. Należą do nich: bardzo popularne pomidory (zwłaszcza koktailowe), drobne odmiany ogórków, rzodkiewka, papryka, cebula, szczypior, czosnek, koperek, a także seler i sałata. Zobaczysz, że uprawa warzyw, w tym nawet sadzenie ogórków lub pomidorów na balkonie wcale nie jest trudne. Jeśli poprzetykasz warzywa ziołami będą pięknie wyglądać a Ty zyskasz kompletny zestaw do wiosennej sałatki.

Właściwości warzyw

Papryka, pomidor, cukinia i inne warzywa

Warzywa to największe źródło witamin odpowiedzialnych za prawidłowe działanie organizmu: trawienie, odporność, wzrok, oraz prawidłową pracę układu krążenia i nerwowego. Cy wiesz, że im bardziej urozmaicony kolorystycznie jest Twój warzywnik tym zdrowszy? Okazuje się, że kolory warzyw są różne dzięki związkom bioaktywnym (takim jak polifenole czy karotenoidy), a te z kolei mają silne działanie prozdrowotne. A więc każda grupa kolorystyczna warzyw ma inne właściwości. I tak papryka czerwona jest nie tylko słodkim dodatkiem sałatek, ale zawiera mnóstwo witaminy C, a więc wzmacnia układ odpornościowy chroniąc przed wieloma chorobami. Regularne jedzenie cebuli rozrzedza krew zapobiegając udarom. Bardzo pożyteczne jest sadzenie czosnku, który działa jak antybiotyk. Warzywa zawierają błonnik, który oczyszcza organizm, zapobiega rozwojowi nowotworów i walczy z nadwaga. Sporo błonnika mają np. fasola oraz zielony groszek. No i najważniejsze: warzywa możesz jeść bez ograniczeń, bo są niskokaloryczne, a do tego pyszne. I jak pięknie wyglądają – i w donicy i na talerzu!

Warzywa na balkonie

Podlewanie konewką ziół

Jeśli dopiero rozpoczynasz swoją przygodę z warzywnictwem najlepiej zacznij od gatunków mało wymagających i niekłopotliwych. Plony otrzymasz szybko, a to zdopinguje Cię do dalszych działań. Warzywa o bardzo krótkim okresie wegetacji takie jak rzodkiewka, sałata, cebulka zielona, czy koperek możesz siać bezpośrednio do skrzynek już wczesną wiosną bez przygotowywania wcześniej rozsady. Nasiona możesz wysiewać wielokrotnie i cieszyć się plonami przez cały sezon. Równie łatwe w uprawie warzywa na balkon to cukinia, fasolka szparagowa, bób, ogórki czy zielony groszek oraz wszystkie warzywa liściaste – sałaty, szpinak, rukola, szczypiorek czy pietruszka naciowa. Warzywa na balkonie są smaczne i zdrowe, ale pełnią też funkcje ozdobną. Do takich dekoracyjnych gatunków należą: pomidorki koktailowe, papryczki chili, fasola karłowata Mascotte, ogórek krzaczasty Dar czy nasz rodzimy burak liściasty o różnych odmianach kolorystycznych.

Warzywa na balkonie: podstawy

sadzonki w doniczkach

Twoje warzywa na balkonie będą smaczne, zdrowe i dorodne jeśli zapewnisz im odpowiednie warunki. Zobacz jakie wymagania musisz spełnić, żeby cieszyć się pięknie utrzymanym warzywnikiem przez całe lato.

  1. Odpowiednie stanowisko

    Większość warzyw lubi słońce – dzięki temu szybciej dojrzewają. Ale bywa i tak, zwłaszcza w bardzo upalne lata, że rośliny chorują wystawione na zbyt wysoką temperaturę. Jeśli masz balkon od strony południowej warto osłonić go od słońca. Właściciele balkonów północnych z kolei narzekają, że warzywa będą miały ograniczony dostęp do światła (rano i późnym popołudniem) i przez to będą słabiej rosły. To nie do końca prawda. Takie równomiernie rozproszone światło i umiarkowana temperatura zabezpieczy przez przegrzaniem, oparzeniami liści i uszkodzeniem korzeni. Rośliny na balkonie północnym nie wymagają też tak częstego podlewania jak te od południa bo ziemia w skrzynkach nie wysycha tak szybko

  2. Sąsiedztwo warzyw

    Sadząc rośliny w przydomowym ogrodzie, musisz wziąć pod uwagę ich wymagania. Warto rozważyć sąsiedztwo warzyw ponieważ niektóre rośliny rosną lepiej w pobliżu wybranych gatunków, a inne, to dla nich towarzystwo zupełnie nieodpowiednie. Pomidor i ogórek np. wpływają na siebie nawzajem negatywnie. Marchew z kolei lubi towarzystwo cebuli i kopru.

  3. Podłoże

    Odpowiednio dobrana ziemia to połowa sukcesu. Warzywa na balkonie lubią glebę żyzną, odpowiednio odżywioną. Do uprawy balkonowej w zupełności się nadaje ziemia uniwersalna dla roślin balkonowych (kupisz ją w każdym sklepie ogrodniczym) lub ziemia do uprawy warzyw. Nie musisz już nic do niej dodawać, bo wszystkie składniki pokarmowe oraz próchnicę ma w swoim składzie. Uwaga: ziemia do kwiatów balkonowych odpada! Zawiera składniki, które mogą zaszkodzić roślinom jadalnym oraz Tobie.

  4. Podlewanie

    Warzywa na balkonie bez wody nie będą rosły, jeśli więc planujesz dłuższy wyjazd i nie będziesz mógł zapewnić roślinom odpowiedniej opieki, nie decyduj się na zakładanie warzywnika. Rośliny podlewaj regularnie i dość obficie (zwłaszcza w upalne lato). Najlepiej robić to wczesnym rankiem, albo wieczorem – nigdy w pełnym słońcu. Kiedy jest gorąco dwa razy dziennie, w chłodniejsze, deszczowe dni co kilka dni. Nie dopuść do przelania. Namoknięte korzenie zaczynają gnić i roślina szybko umiera. Obserwuj swoje warzywa – wtedy na pewno nie przeoczysz zbyt suchej ziemi, albo zbyt mokrej. Jeśli uważasz, że Twoim roślinom czegoś brakuje, rosną zbyt wolno, a owoce są małe i niezbyt ładne, możesz co 7 lub 14 dni dodawać do wody naturalny nawóz jakim jest biohumus. Unikaj chemii! W końcu po to hodujesz własne warzywa, żeby jeść zdrowo

  5. Pojemniki

    Ważne, żeby wielkością były dostosowane do rośliny, która będzie w nich zasadzona. Pojemniki powinny być głębokie minimum na 40 cm – zbyt małe i płytkie spowodują, że roślina nie będzie miała miejsca, żeby rozwinąć korzenie, a ziemia będzie szybciej wysychać. Jeśli możesz unikaj plastiku. Na rynku jest ogromny wybór donic ceramicznych, z gliny, terakoty – roślinom lepiej się w nich oddycha. Tak naprawdę sadzić możesz we wszystkim (no może poza donicami betonowymi i z kamienia – zbyt dużo ważą) – nada się zwykła drewniana skrzynka wyłożona folią, cynowe wiadro, a nawet stary emaliowany garnek. W donicy zrób kilka otworków w dnie, przez które będzie odpływał nadmiar wody, a do skrzynek wsyp kawałki potłuczonej glinianej doniczki, drobne kamyczki lub keramzyt. Pamiętaj, że pnące warzywa jak fasolka, bób, ale też te o wiotkich łodygach jak pomidory czy ogórki wymagają podparcia – w zupełności sprawdzą się bambusowe drabinki kupione na stoisku ogrodniczym lub podwieszone linki.

Kiedy sadzić różne warzywa na balkonie?

Konsola ustawiona na balkonie, na której rosną warzywa

Zarówno nasiona do wysiewu jak i rozsadę możesz kupić gotową u ogrodnika (zrób tak jeśli nie masz doświadczenia w robieniu samodzielnie rozsady). Jeśli jednak chcesz ambitnie podejść do sprawy i zrobić ją samodzielnie to musisz wysiać nasiona znacznie wcześniej – od lutego do kwietnia. Każde warzywo ma inna porę wysiewu, dlatego konkretnych informacji musisz szukać z tyłu opakowania. Warto je czytać – można tam znaleźć sporo ciekawostek, np. jak sadzić pomidory koktailowe. Gotową rozsadę kupioną u ogrodnika przesadź do donicy lub skrzynki mniej więcej w połowie maja czyli po tzw. zimnych ogrodnikach. Pamiętaj, że rozsadę lub młode warzywa lepiej sadzić w pochmurne dni, albo wieczorem – nie w pełnym słońcu.

Sadzenie warzyw na balkonie: krok po kroku

Łopata wbita w grządkę warzywną

Uprawianie własnego ogródka warzywnego wcale nie jest trudne, ale jest kilka rzeczy, o których musisz wiedzieć. Oto nasz miniprzewodnik dla początkującego ogrodnika. Wystarczy, że będziesz przestrzegał naszych zaleceń, a na Twoim balkonie wyrośnie piękny warzywniak w skrzynkach.  

  1. Jeśli podchodzisz ambitnie do sprawy i chcesz zacząć uprawę od wysiania nasion pamiętaj, żeby zrobić to odpowiednio wcześnie. Doniczki z rozsadą wynieś na balkon kiedy pozwoli na to temperatura. Warzywa późniejsze, które mają termin wysiewu np. w maju, możesz wysiewać bezpośrednio do skrzynek na balkonie, w odstępach ok. 1 centymetra.
  2. Przygotuj skrzynki, w których będą rosły rośliny. Do pojemników bez dziurek wsyp na dno keramzyt oraz podłoże dla warzyw. Większe donice ustaw w miejscu docelowym – kiedy wypełnisz je ziemią będą zbyt ciężkie, żeby je przenieść. 
  3. Gotowe sadzonki kupione u ogrodnika wyjmij delikatnie z plastikowych osłonek, otrzep korzenie z nadmiaru ziemi i jeśli trzeba podziel sadzonki na mniejsze.
  4. Wkładaj ostrożnie sadzonki do ziemi w odpowiednich odległościach i zasypuj warstwą ziemi. Pamiętaj, że nie mogą mieć za ciasno – jeśli będą zbyt blisko siebie ich system korzeniowy nie rozwinie się. Warzywa sadzi się w rozsadach co kilka centymetrów – w standardowej skrzynce balkonowej zmieszczą się maksymalnie 3 sadzonki.
  5. Podlej rośliny obficie wodą. Nie rob tego w pełnym słońcu – najlepiej wieczorem.

Jak dbać o warzywa na balkonie?

warzywa w wiklinowych koszach

Warzywa na balkonie nie są tak wymagające jak te rosnące w gruncie, ale to nie znaczy, że nie trzeba poświęcać im czasu. Jak każda roślina potrzebują troskliwej ręki, za co potrafią się pięknie odwdzięczyć. Zakładamy, że już na etapie sadzenia zadbałeś o właściwe miejsce, umiarkowanie nasłonecznione, osłonięte od wiatrów – mimo to doglądaj czy wszystko jest w porządku bo pogoda w naszym klimacie lubi płatać różne figle. Oczywiście nie zapominaj o podlewaniu – rośliny pozbawione wody nie dość, że nie obrodzą, to w krótkim czasie uschną. Od czasu do czasu zasilaj słabsze okazy biohumusem. Sprawdzaj czy na roślinie nie pojawiły się szkodniki – jeśli tak, jak najszybciej odizoluj roślinę od innych (jeśli to możliwe), i zastosuj odpowiedni preparat ogrodniczy – w przeciwnym razie zachoruje cały warzywnik. Możesz co jakiś czas usuwać też chwasty, chociaż w skrzynkach balkonowych pojawia się ich znacznie mniej niż w gruncie.

Prawda, że zakładanie miejskiego ogródka nie jest skomplikowane? A ile daje satysfakcji! Pielęgnowanie własnej uprawy to świetny sposób na odstresowanie się na świeżym powietrzu,
w dodatku bez wychodzenia z domu.

Własne, ekologiczne warzywa na balkonie będą świetnym uzupełnieniem zdrowej wiosennej diety. Jeśli jeszcze nie zarejestrowałeś się na Westwing, zrób to! Znajdziesz tu wiele inspiracji na pomysłowe urządzenie balkonu i przy okazji ogromny wybór mebli, dekoracji i przydatnych akcesoriów.